O presidente da Deputación da Coruña, Valentín González Formoso, e o reitor en funcións da Universidade de Santiago de Compostela (USC), Antonio López, formalizaron este luns a sinatura dun convenio de colaboración para o desenvolvemento dun programa de actuacións en materia de memoria democrática na provincia.
O acordo, financiado con 150.000 euros pola Deputación, permitirá investigar, exhumar e identificar vítimas da represión franquista en tres enclaves da xeografía provincial: as fosas de Serantes, no concello de Ferrol; Boisaca, en Santiago de Compostela; e Beira, no municipio de Carral.
A execución técnica dos traballos será responsabilidade do grupo de investigación HISTAGRA da USC, un referente académico con máis de dúas décadas de experiencia no estudo da violencia golpista en Galicia e coordinador do coñecido proxecto “Nomes e Voces”.
O convenio articúlase arredor dunha metodoloxía científica que combinará investigación histórica e documental co traballo arqueolóxico sobre o terreo e a análise forense dos restos localizados. Este proceso permitirá non só localizar e recuperar os restos das vítimas, senón tamén avanzar na súa identificación e ofrecer respostas ás familias que levan décadas agardando por coñecer o destino dos seus seres queridos.
Os traballos requirirán a participación de persoal especializado en arqueoloxía, historia e medicina legal, garantindo así que todo o proceso se desenvolva con rigor científico e baixo os máis altos estándares de investigación.
Un proxecto con dimensión social e pedagóxica
Ademais das intervencións no terreo, o proxecto incorpora unha importante dimensión social e divulgativa. Entre as accións previstas destaca a produción dunha peza audiovisual que documentará o proceso das exhumacións e recollerá tanto o traballo técnico como o impacto humano e emocional que supón a apertura destas fosas.
O programa inclúe tamén a elaboración de publicacións académicas e a catalogación de bibliografía especializada sobre memoria democrática, que quedará custodiada na biblioteca da Facultade de Xeografía e Historia da USC para o seu acceso público.
Durante o acto, Valentín González Formoso destacou a importancia destas actuacións para preservar a memoria democrática e transmitir ás novas xeracións os valores da liberdade.“Estas accións lembran que os dereitos democráticos hai que cultivalos, preservalos e defendelos cada día, e é algo que temos que transmitir ás xeracións vindeiras”, sinalou. “Dignificar ás vítimas e coñecer o aspecto emocional das familias dos exhumados é fundamental e vai chegar ao corazón das xeracións máis novas para que saiban o que neste país houbo que pelexar para que poidamos vivir en liberdade”, engadiu.
Formoso subliñou tamén que “é fundamental coñecer o que ocorreu naquela época para que non volva ocorrer nunca máis na historia”.
Pola súa banda, Antonio López puxo en valor o traballo desenvolvido polo grupo HISTAGRA e destacou a importancia de seguir avanzando no coñecemento histórico da Guerra Civil e da represión franquista. “É imprescindible coñecer ben o que pasou na guerra civil e dar luz para que as próximas xeracións sexan moi conscientes do pasado”, afirmou. Ademais, explicou que “cada vez que se dá un paso máis nesta liña e se traslada esa información ás familias das persoas que aparecen póñense os pelos de punta. É conmovedor ver como se dá luz e respostas ás familias tras moitos anos de escuridade”.
Despedida a Antonio López
Durante o acto, o presidente da Deputación aproveitou tamén para despedirse de Antonio López, que nos próximos días deixará o cargo de reitor da USC, que pasará a ocupar Rosa Crujeiras.
Formoso destacou de López que foi “un colaborador nato” e que “en pouco tempo foi quen de impulsar unha universidade, logrando ampliar o alumnado, impulsar as investigacións e mellorar as infraestruturas”.
Pola súa banda, o reitor en funcións subliñou o papel da Deputación da Coruña como “un alicerce fundamental” para o desenvolvemento das actividades da universidade, destacando a estreita colaboración entre ambas institucións. “Sen o apoio da Deputación, non poderiamos facer o que facemos”, afirmou.
