A Coruña acolleu en 1906 a inauguración oficial da Real Academia Galega, unha institución fundamental para a historia da lingua e da cultura de Galicia. Co gallo do seu 120 aniversario, a RAG acaba de lanzar un novo espazo web que percorre a súa traxectoria desde os antecedentes do Rexurdimento ata a actualidade.
A Real Academia Galega (RAG) cumpre 120 anos cunha iniciativa que permite coñecer a súa historia a través de internet. A institución acaba de abrir unha nova sección na súa páxina web na que reúne máis de medio milleiro de fotografías, documentos, publicacións e libros procedentes dos seus fondos.
O percorrido histórico comeza nos antecedentes da Academia no século XIX e avanza cronoloxicamente polos principais momentos da súa evolución. A proposta pretende mostrar non só a historia da propia institución, senón tamén a transformación da lingua e da cultura galegas durante os últimos 120 anos.
A Real Academia Galega naceu na Coruña
A inauguración oficial da Real Academia Galega tivo lugar o 30 de setembro de 1906 no salón da Reunión Recreativa e Instrutiva de Artesáns da Coruña. Porén, a institución fora constituída formalmente un ano antes, o 4 de setembro de 1905, na Casa do Consulado da Coruña.
Entre os documentos recuperados pola nova web figura a acta fundacional, na que aparecen os nomes dos 40 académicos de número fundadores. Entre eles estaban o primeiro presidente da institución, Manuel Murguía, e o poeta Eduardo Pondal, autor da letra do Himno Galego.
A iniciativa contou tamén con importantes apoios desde a emigración galega en América. Entre as figuras destacadas están o ferrolán Xosé Fontenla Leal e o poeta celanovés Manuel Curros Enríquez, vinculados á Asociación Iniciadora y Protectora de la Academia Gallega, creada en Cuba.
Curros Enríquez e a gran conexión coa emigración galega
O novo espazo histórico recupera tamén fotografías e documentos relacionados con Curros Enríquez. Entre eles aparecen imaxes da súa última visita a Galicia, en 1904, e do seu enterro na Coruña en 1908.
Segundo a documentación divulgada pola RAG, unhas 40.000 persoas acompañaron o féretro de Curros Enríquez ata o cemiterio de Santo Amaro tras a repatriación dos seus restos desde A Habana.
A emigración tivo así un papel destacado nos primeiros pasos da institución e na difusión da cultura galega máis alá de Galicia.
As primeiras mulleres vinculadas á Academia
Outro dos capítulos que recupera a RAG céntrase na presenza feminina na institución. Nos seus primeiros anos, as mulleres participaron principalmente como membros correspondentes, sen dereito a voto no pleno.
Entre as primeiras correspondentes aparecen nomes como Fanny Garrido, Clara Corral Aller, Filomena Dato Muruais, Eugenia Osterberger ou Francisca Herrera Garrido.
Esta última converteuse en 1945 na primeira muller elixida membro de número da Real Academia Galega. A institución tamén lembra o papel de Emilia Pardo Bazán, nomeada presidenta de honra en 1905.
O primeiro dicionario da Real Academia Galega
A historia da RAG está estreitamente relacionada tamén co estudo e a codificación da lingua galega.
Seis anos despois da inauguración comezou a distribución do seu primeiro dicionario. Entre 1913 e 1928 publicáronse 27 fascículos, que reunían preto de 12.500 voces.
A obra quedou incompleta na voz cativo, nun período especialmente complexo para a institución, marcado pola morte de Martínez Salazar, a suspensión das remesas procedentes de Cuba e a ditadura de Primo de Rivera.
O papel da RAG no himno, a bandeira e o Día das Letras Galegas
A Real Academia Galega tamén tivo un papel relevante na definición e consolidación de símbolos da identidade cultural galega, entre eles o Himno Galego e a bandeira.
A súa historia está igualmente vinculada á creación do Día das Letras Galegas, unha das principais celebracións culturais de Galicia. A primeira edición celebrouse en 1963, coincidindo co centenario da publicación de Cantares gallegos, de Rosalía de Castro.
A nova web da RAG converterá este percorrido nunha serie de entregas que se publicarán progresivamente ao longo das próximas semanas, ata chegar aos tempos actuais.
120 anos de historia da lingua galega
O proxecto coincide co 120 aniversario da inauguración oficial da institución e permitirá consultar de maneira visual unha parte importante da memoria documental conservada pola Real Academia Galega.
A iniciativa parte dos primeiros proxectos vinculados ao Rexurdimento, pasa pola fundación da Academia na Coruña e percorre períodos como as Irmandades da Fala, a Guerra Civil, o franquismo, a recuperación cultural e lingüística e a etapa contemporánea.
O aniversario terá tamén como horizonte o regreso da RAG á súa histórica sede da rúa Tabernas da Coruña, unha vez rematada a rehabilitación integral do edificio.
