Oscar Insua considera insuficiente o anteproxecto da nova Lei de Administración local de Galiza sometida ao trámite de audiencia e información pública o pasado mes de febreiro e asegura que resultou ser un texto «decepcionante», tendo en conta as expectativas xeradas nos últimos anos, despois de que a o goberno galego realizase congresos, encargase estudos e elaborase informes con expertos co fin de renovar a vella lei do ano 1997 e adaptala ás demandas actuais das entidades locais, recollidas nos relatorios da última asemblea da FEGAMP no ano 2023.
A proposta lexislativa cumpre de forma estricta o mandato centralizador do Estado das últimas reformas da normativa local española, que homoxeneizan tanto a estrutura territorial e administrativa, como as competencias municipais. O portavoz de Administración Local do BNG no Parlamento advirte que o PP pretende eliminar as entidades locais propias de Galiza recoñecidas no Estatuto de autonomía,—comarcas e parroquias— e potencia e consolida as provincias como salvavidas dos concellos, cando estas entidades políticas seguen a manter un déficit de lexitimidade democrático, xa que carecen dun sistema de elección directa dos seus membros polos electores e aos que ademais tampouco lles renden contas.
«Outra vez máis, Rueda antepón os intereses do centralismo uniformador aos dos concellos galegos», declarou Insua, aclarando que o anteproxecto está elaborado «sen ter en conta a nosa realidade diferencial e sen vontade de resolver os actuais problemas municipais cun enfoque propiamente galego»
O anteproxecto é para o deputado «unha fuxida cara adiante» do goberno galego, pois segue sen solucionar os conflitos existentes arredor das competencias entre as distintas administracións, e tampouco soluciona o problema do infrafinanciamento dos concellos, que seguirán sen consolidar a tan aclamada autonomía local recoñecida na carta europea de 1985, debido principalmente á falla de capacidade financeira. «Cando un concello non teña capacidade de xestionar un servizo mínimo obrigatorio, a Xunta solucionarao usurpándolle a autonomía local e traspasándolla á Deputación, que deberá asegurar a prestación do mesmo». En definitiva, «non consolida a autonomía local, senón que a substituirá por outra, a da Deputación»
Advirte que o sistema de financiamento local segue sen avanzar con esta norma, máis alá de fixar uns novos criterios de reparto do fondo de cooperación local nunha norma con rango de lei, pois este seguirá sen aumentar de forma significativa cos 20 millóns de euros de incremento anunciados, que non servirán para desafogar as economías municipais.
Ademais, engade que o montante global seguirá a decidilo o goberno galego a través da lei de orzamentos, polo que non se asegura e blinda unha cantidade porcentual respecto dos orzamentos xerais. «As cantidades de financiación incodicionada que destina tanto a Xunta de Galiza como as Deputacións, non chegan ao 25% dos seus orzamentos», agás a da Deputacion da Coruña que destina o 35%. Subliña que, dos 740 M€ que a Xunta dedica ás entidades locais no 2026, só transferirá ao Fondo de Cooperación Local 187 M€, o 75% restante canalizarao mediante convocatorias de axudas e convenios, polo que os avances son mínimos e insuficientes.
«Sen mellora do financiamento local, non poderán implementarse melloras nos servizos básicos polo que a veciñanza non apreciará ningún beneficio coa aprobacion desta lei», recalcou, o deputado nacionalista, apuntando que «continuar mantendo as liñas de axudas para que os concellos poidan seguir prestando algún servizo, son a evidencia de que os concellos non teñen suficiencia financieira para sostelos,porque, do contrario, eliminaríaas»
Submisión total do PP ás directrices da lexislación estatal
Para o BNG, estamos diante dun anteproxecto que expresa á perfección a «submisión total do executivo galego ás directrices harmonizadoras da lexislación estatal», homologando a Galiza con calquera outra comunidade española, cando temos realidades distintas. O actual Estatuto de Autonomía ofrece ferramentas para articular unha reestruturación da organización territorial local que o goberno galego rexeita, amparándose na Deputación e en entidades supramunicipais que ata o momento non serviron para solucionar de forma eficaz e eficiente os problemas que plantean os concellos.
O deputado nacionalista considera que debemos partir dunha concepción integral de País, definindo e concretando que servizos públicos debe prestar cada administración, as obrigas e funcións a desenvolver e que recursos van a financialos. «Seguen a atribuír competencias xenéricas e imprecisas, sabendo que os problemas seguen a ser os mesmos», critica, e pon exemplos: ¿que abrangue a conservación e mantemento dos edificios de titularidade local destinados a centros públicos de educación infantil ou primaria? Quen está obrigado a cambiar as fiestras, as portas, os baños ou o tellado dese centro, a Consellería ou os concellos?» «Seguimos igual sen concretar as competencias», subliña.
Dende o BNG non imos apoiar unha norma que obvia a análise real da situación actual dos concellos, mais temos unha oportunidade para facer unha lei que lles ofreza solucións dende unha perspectiva propiamente galega, que a lexitima tanto o Estatuto como a Lei de Bases do Réxime Local. «A Xunta de Galiza e a Deputación teñen que transferir moitos máis cartos dos que están a dar aos concellos, se non, que asuman eles os servizos públicos, como o SAF a dependentes, un servizo que baixo ningún concepto debe ser financiado por un concello», conclúe.
